Wat mij raakt…

Wanneer begin deze week een 7-tal Nederlandse politici tegen de eigen partij ingaat, volgt het oordeel al snel. Dan wordt ‘verrader’ geroepen. ‘Matennaaier’. En klinkt ook hier weer (!) de ontmenselijkende kwalificatie van 'rat'...

Laat een ding zonder meer duidelijk zijn... Ik onderschrijf het politiek gedachtegoed van die partij en politici geenszins. Sterker nog, absoluut niet. Maar dat is hier niet het punt.

Wat mij raakt is de manier waarop mensen worden behandeld zodra ze anders denken, afwijken van de voorgeschreven lijn en daardoor niet meer netjes in het hokje passen. Dat gebeurt niet alleen in de samenleving, maar - zoals u inmiddels weet - óók in de Orde van Vrijmetselaren, op het hoogste niveau zelfs. Personen worden respectloos, venijnig en meedogenloos aan de kant gezet, zonder enige ruimte voor nuance, twijfel of persoonlijke overtuiging, laat staan met ook maar enige empathie. Alsof onafhankelijk denken, twijfel(s) en een persoonlijk geweten niet mogen bestaan... 

Maar zo werkt het niet, meen ik. Althans, zo zou het nooit mogen werken. Nooit in de samenleving. En zeker nooit in de Orde van Vrijmetselaren. Mensen veranderen. Inzichten groeien. Omstandigheden wijzigen. En daarbij botsen ze soms op een morele grens waarvan ze achteraf beseffen dat ze die niet kunnen of niet willen accepeteren, noch overschrijden. Is dat verkeerd? Nooit! 

Ik begrijp dan ook écht niet waarom iemand die zo’n keuze maakt, wordt weggezet als 'verrader', 'matennaaier' en 'rat'. Wie zo'n keuze maakt en daarnaar handelt, pleegt geen verraad, is geen schadelijk dier, maar een mens met juist een morele autonomie.

Wat maakt dat iemand die een andere afweging maakt, onmiddellijk uit- en buitengesloten wordt? Dat die de meest grove kwalificaties naar het hoofd geslingerd krijgt? Is loyaliteit aan het denken en doen van een groep belangrijker dan trouw aan zichzelf? Moet iemand die zijn geweten volgt daarvoor gestraft worden? Dat komt toch neer op het flagrant ontkennen van het bestaan van - in feite ieders! - persoonlijke integriteit?

Op het moment dat mensen stoppen met luisteren en beginnen met etiketteren, zien ze de ander niet meer als mens. Dan is een gesprek niet meer mogelijk... Dan ontstaan en zijn er uiteindelijk alleen nog tegenovergestelde kampen en vijandbeelden. Voor mij voelt dat nadrukkelijk als een zeer ongewenste verarming, kil en onmenselijk.

Fundamenteel hoef ik het niet met iemand eens te zijn om toch respect te kunnen opbrengen voor zijn mens-zijn. Maar dat onderscheid lijkt steeds vaker te verdwijnen. Eerst naar de achtergrond. Dan geheel. Het zich afkeren van ideeën, meningen en richtlijnen van een groep wordt verward met afkeer van mensen. En dáár, precies daar gaat het mis.

Voor mij persoonlijk geldt dat de mens centraal staat. En blíjft staan. Altijd! Want voor mij begint alles en eindigt alles bij de mens. Niet bij de groep, niet bij het gelijk van die groep, niet bij de hoogste macht ervan. Maar wél bij de mens die met zijn grote twijfels, zijn vele fouten en zijn dan geldend voortschrijdend inzicht tegen de stroom in gaat om iedere dag een betere versie van zichzelf neer te zetten. Kwetsbaar, maar moedig.

Verliezen we de mens uit het oog, sluiten we hem uit en buiten, dan is het onvermijdeljke resultaat het uiteindelijke verlies van alle menselijkheid. Alleen vanuit dat besef is het volgens mij mogelijk te komen tot een samenleving - en ook een broederschap! - die niet alleen functioneert, maar door Wijsheid en Kracht ook de onderlinge harmonie versterkt en in stand houdt. Schoonheid dus!