Nimrod

Klassieke muziek is de bron van mijn dagelijkse portie aan nodige vitaminen. Tijdens het werk, onder douche, in de tuin, in de auto en als er bezoek is, klassieke muziek luister ik graag. Altijd. Overal. En het allermooiste stuk klassiek muziek, vind ik Nimrod!

Nimrod, de 9e variatie van de Enigma Variations van Edgar Elgar, wordt regelmatig gespeeld in rouwloges van de Orde van Vrijmetselaren. Ik heb het leren kennen op Westminster Public School in Londen. De eerste 2 weken van de jaarlijkse zomervakantie helpen de studenten daar zo'n 50 lichamelijk beperkte jonge Britten aan een ontspannen(d) en wetenswaardig verblijf in de Engelse hoofdstad. En op de laatste avond is er in ‘Up School’, een grote historierijke hal aan de kloostergangen van de Westminster Abbey, een afsluitende feestelijke bijeenkomst. Daar, terwijl ik een jonge vrouw met dwarslaesie in haar rol-ligstoel voortduw, hoor ik Nimrod voor de allereerste keer. Het grijpt me direct bij de keel! En nog altijd laat dat muziekstuk mij niet los en luister ik er gemiddeld zo'n 5 keer per week naar. Vanochtend nog.

Nimrod behoort tot die zeldzame muziek die meteen de ziel raakt. Het stuk is langzaam, eenvoudig van opzet en opvallend vrij van virtuositeit. Dat is ook de kracht van dit muziekstuk.

Nimrod spreekt niet tot het verstand, maar tot de diepere krochten... Tot daar waar weten en gevoel in elkaar overgaan. Tot de ziel. De langzaam repeterende melodie van Nimrod ontvouwt zich als een voorzichtig ademhalen, teug voor teug, zonder haast, zonder drama. Het groeit meeslepend maar tergend langzaam in intensiteit, met een zorgvuldig opgebouwde spanningsboog die uiteindelijk uitmondt in een warm, stralend hoogtepunt. En dat moment, dat hoogtepunt, die climax, voelt niet triomfantelijk, maar verzoenend. Verdriet, herinnering, hoop en realiteit worden met een ingehouden tromroffel opgeroepen om elkaar uiteindelijk met open vizier te omarmen...

Nimrod kent ook een persoonlijke achtergrond die het extra beleving geeft. De 9e variatie van de Enigma Variations is namelijk opgedragen aan Elgars goede vriend August Jaeger, die hem in een periode van zelftwijfel bijna dagelijks moed inspreekt. Jaeger herinnert Elgar daarbij er nadrukkelijk aan dat ook Beethoven door diepe dalen is gegaan en op die momenten toch zijn grootste muziek wist te schrijven. Nimrod is daardoor eigenlijk een muzikaal dankwoord - een integere ode zelfs - aan vriendschap, vertrouwen en het geloof dat schoonheid voortkomt uit het duister. Toch is deze achtergrondkennis niet nodig om geraakt te worden; de muziek 'spreekt' voor zich, zoals altijd overigens.

Het is lang geleden dat ik als Broeder van Talent in Open Loge - ik dacht het Winter St. Jan - Nimrod laat klinken. Een oudere, zeer erudiete broeder van Engelse afkomst, reageert daarop zichtbaar geëmotioneerd. Na afloop spreek ik hem aan en vraag waarom Nimrod hem tot ontroering brengt. Zijn antwoord toen, met tranen in de ogen, zegt nu nog steeds alles wat ik zelf niet onder woorden kan brengen: “Nimrod schrijft geen emotie voor, maar nodigt uit om zelf te voelen..."

Als de beroemde dirigent Leonard Bernstein speelinstructies voor Nimrod geeft aan de orkestleden van zijn New York Philharmonic, zegt hij het nóg mooier: “Het moet klinken als iemand die naast je gaat zitten, niets zegt, en precies begrijpt wat er in je omgaat, zonder te oordelen...”

Ja, dát is 'mijn' Nimrod... Nimrod is niet iemand, maar de broeder die naast me gaat zitten, niets zegt, en precies begrijpt wat er in mij omgaat, zonder te oordelen!