Cognitieve capaciteit

Gepubliceerd op 15 maart 2026 om 18:00

Daar staat hij dan, de profaan die tot vrijmetselaar ingewijd wil worden. Met een blinddoek om…

Het ogen-(!)-schijnlijk eenvoudige gebruik de inwijdeling geblinddoekt een vrijmetselaarstempel binnen te leiden, is het voorspel tot wat vrijmetselaren het ontdekken van het échte licht noemen. En nee, dat is dus niet het fysieke licht dat het netvlies prikkelt, maar het innerlijke licht van inzicht, van kennis.

Wie de ogen afgedekt - overigens ook door ze gewoon te sluiten - vermindert de instroom van visuele prikkels drastisch. Het menselijk brein verwerkt normaal gesproken een overweldigende hoeveelheid visuele informatie. Wist u dat tot wel een derde van de hersenschors betrokken is bij zien?

Door die informatiestroom tijdelijk te onderbreken, komt ‘cognitieve capaciteit’ vrij. Onderzoek met EEG-metingen, zo laat Wikipedia lezen, toont aan dat bij gesloten ogen de zogenoemde alfa-golven in de hersenen toenemen. ‘Deze worden geassocieerd met ontspanning, verhoogde interne aandacht en creativiteit. Anders gezegd, het brein verschuift van externe waarneming naar interne verwerking.’

Dit gebeuren verklaart overigens waarom mensen hun ogen sluiten bij complexe denkprocessen, gebed, meditatie of het oproepen van herinneringen. Psychologisch onderzoek toont aan dat het sluiten van de ogen het ‘episodisch geheugen’ verbetert, bijvoorbeeld als mensen zich gebeurtenissen nauwkeurig uit de herinneringen weer voor de ogen willen halen. 'Doordat ze met gesloten ogen minder afgeleid zijn, wordt het innerlijke zien versterkt, helderder.' Het ‘licht’ dat daarbij verschijnt, is inzicht… En dat is in feite niets anders dan het zichtbaar worden van logische verbanden zonder dat ze letterlijk gezien worden.

Ook biologisch gezien is duisternis geen tegenpool van licht, maar een voorwaarde ervoor. De fotoreceptoren in het oog, met name de staafjes, herstellen zich namelijk in het donker. ‘Zonder periodes van duisternis zou visuele waarneming dus uiteindelijk verslechteren’, aldus Wikipedia. Dit feit geldt overigens ook voor de ‘psychische capaciteit’ waarbij 'voortdurende blootstelling aan prikkels het vermogen tot betekenisvolle waarneming verdooft.'

Zoals ik het zie is het blinddoeken van de man of vrouw die vrijmetselaar wil worden een noodzakelijke voorbereiding op de ontdekking van dát wat vrijmetselarij hem/haar wil bieden. In de tijdelijke duisternis ontstaat namelijk ruimte voor inzicht en kennis. Het échte licht openbaart zich niet vóór, maar ná dit moment van blinddoeken. Als een heldere gewaarwording die van binnenuit komt…

Inzicht en kennis ontstaan niet door méér te kijken, maar door ánders te kijken. En in dat licht, zie je het Licht!

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.