Kompas van het leven

Een fysiek kompas kent 4 windrichtingen: noord, oost, zuid en west. Het morele kompas - ook wel het kompas van het leven genoemd - kent 4 deugden: voorzichtigheid, matigheid, standvastigheid en rechtvaardigheid.

EINDHOVEN - Een deugd is iets anders dan een waarde. Als ‘iets’ een waarde is dan vinden mensen dat iets belangrijk. Denk aan vrijheid, verbondenheid, respect en eerlijkheid. Een deugd is ‘iets’ anders. Het is het individueel ontwikkelen en in de praktijk brengen van een gewenste eigenschap. Een persoonlijke houding dus.

De 4 genoemde deugden vertegenwoordigen gezamenlijk een houding die mensen zo belangrijk vinden dat zij de 4 kardinale deugden worden genoemd. Zij maken namelijk niet alleen de samenleving beter, maar helpen ieder individu die ze wil ontwikkelen om stap voor stap een beter mens te worden. En daarom ook vormen de 4 kardinale deugden een belangrijke leidraad voor vrijmetselaren.

Voorzichtigheid, matigheid, standvastigheid en rechtvaardigheid… Waarvoor nu staat elk van deze 4 deugden? Voor het gemak, heb ik het Google gevraagd en die geeft het volgende op:

‘Voorzichtigheid betekent niet bang zijn, maar zorgvuldig nadenken voordat gehandeld wordt. Het is de kunst om gevolgen te overzien en onderscheid te maken tussen wat verstandig en onverstandig is. Voorzichtigheid beschermt tegen impulsiviteit.’

‘Matigheid gaat over evenwicht. Niet alles wat kan, hoeft ook te gebeuren. Wie matigheid beoefent, leert omgaan met verlangens, bezit, macht en emoties. Het helpt te voorkomen dat mensen doorslaan en zichzelf of anderen schade berokkenen.’

‘Standvastigheid geeft mensen de kracht vol te houden wanneer het moeilijk wordt. Het is moed zonder roekeloosheid. Standvastigheid betekent trouw blijven aan goede overtuigingen, ook wanneer de gemakkelijkste weg verleidelijker lijkt.’

‘Rechtvaardigheid richt de menselijke aandacht op de ander. Zij vraagt dat mensen eerlijk benaderd worden, ieder van hen krijgt waarop hij of zij recht heeft en dat niet het eigenbelang voorop gesteld wordt. Zonder rechtvaardigheid is vertrouwen moeilijk en kan een samenleving niet goed functioneren.’

Persoonlijk hanteer ik als vrijmetselaar een korter begrippenlijstje; het staat als een reminder in mijn dagagenda:
- Voorzichtigheid: verstandig oordelen en handelen;
- Matigheid: zelfbeheersing en evenwicht;
- Standvastigheid: moed en volharding;
- Rechtvaardigheid: eerlijk en consequent handelen naar anderen.

Overigens, gevraagd naar het belang van de 4 kardinale deugden, stelt Google het volgende: ‘De 4 kardinale deugden zijn belangrijk omdat zij elkaar aanvullen. Voorzichtigheid helpt verstandig te kiezen, matigheid bewaart daarbij het evenwicht, standvastigheid geeft kracht en rechtvaardigheid zorgt dat de gemaakte keuzes ook anderen dienen.’